„Sam historią Drezdenka”

6 czerwca 2014 r. została odsłonięta na budynku historycznego Ratusza w Drezdenku tablica pamiątkowa ku czci dr. Stanisława Talarczyka. Akt ten był zwieńczeniem dłuższych starań.

Powstały w 2006 r. przy ówczesnym Burmistrzu Drezdenka dr. Romanie Cholewińskim Komitet Honorowy postawił sobie za cel uczczenie post hum w sposób szczególny 85. rocznicy urodzin dr. Stanisława Talarczyka. Do celów postawionych w tym kontekście należało m.in. doprowadzenie do tego uczczenia i edycji Jego opus magnum – Historii obszaru dolnej Noteci. Strzelce Krajeńskie – Drezdenko – Dobiegniew i okolice. Inicjatorem tego społecznego projektu było Nadnoteckie Towarzystwo Kultury, w którym uhonorowany tablicą in memoriam był wieloletnim wiceprezesem i założycielem Sekcji Badań Regionalnych NTK. Inicjatywa ta utknęła w martwym punkcie ze względu na, jak brzmiał komunikat kończący działalność tego Komitetu, niemożność zabezpieczenia funduszy na te cele.

Zaplanowana na 7 maja 2010 r. przez Uniwersytet Szczeciński w Szczecinie przy wsparciu Instytutu Zachodniego w Poznaniu i we współpracy z NTK polsko-niemiecka konferencja naukowa in memoriam dr. Stanisława Talarczyka uzyskała patronat nowego Burmistrza Drezdenka Macieja Pietruszaka. Odbyła się ona w Sali Sesyjnej Urzędu Miasta w Drezdenku i w Pałacu rodu von Waldow w Mierzęcinie. Finansowe zabezpieczenie jej przeprowadzenia zagwarantowały Urząd Miejski w Drezdenku i Lubuski Urząd Marszałkowski w Zielonej Górze. Do jej owoców należała m.in. restytucja w dniu 30 czerwca 2010 r. Sekcji Badań Regionalnych NTK, której prezesem został dr Andrzej Talarczyk.

W dniu 27 VII 2012 r. powstał z inicjatywy NTK i Stowarzyszenia Miłośników Muzyki Organowej i Kameralnej „Sauerianum” nowy Komitet Honorowy. Na jego czele stanął Wicewojewoda Lubuski Jan Świrepo.

W jego skład weszło z biegiem czasu łącznie 17 przedstawicieli życia naukowego i społeczno-kulturalnego z Ziemi Lubuskiej, sąsiedniej Wielkopolski oraz z Pomorza Zachodniego oraz 7 osób z Drezdenka. Należeli do niego m.in. rektor Uniwersytetu Szczecińskiego prof. Edward Włodarczyk, dyrektor Instytutu Zachodniego w Poznaniu prof. Andrzej Sakson, wicemarszałek województwa lubuskiego Maciej Szykuła, przewodniczący Rady Powiatu strzelecko-drezdeneckiego Romuald Gawlik, wicestarosta powiatu strzelecko-drezdeneckiego Wiesław Pietruszak, członek Rady Krajowej Regionalnych Towarzystw Kultury RP w Warszawie Anna Makowska-Cieleń z Gorzowa Wlkp., dyrektor Muzeum Ziemi Lubuskiej w Zielonej Górze dr Andrzej Toczewski, oraz prezes polsko-niemieckiego Stowarzyszenia EDUCATIO Pro Europa Viadrina w Witnicy Zbigniew Czarnuch.

Na uroczystość przybyło łącznie około 100 osób, w tym 55 absolwentek drezdeneckiego Liceum Medycznego z całej Polski oraz 3 poczty sztandarowe, dwa z Drezdenka i jeden z Drawska. Katarzyna Kędzierska, poetka z Międzyrzecza i jedna z absolwentek, napisała wiersz okolicznościowy zatytułowany Na rzeczy wieczną pamiątkę.

Zgromadzonych powitał wicewojewoda lubuski Jan Świrepo. Barbara Kucharska, przedstawicielka Sejmiku Województwa Lubuskiego, stwierdziła w swoim wystąpieniu, że jest dumna z tego, że może uczestniczyć w tej uroczystości. Przewodniczący Rady Powiatu Romuald Gawlik skonstatował m.in., że dr. S. Talarczyk jako regionalista miał i ma również niewątpliwy wkład w rozwój demokratycznego, lokalnego samorządu i konkludował, że prace badawcze dra Stanisława Talarczyka i jej owoce kształtowały naszą tożsamość poznawczą, regionalną i obywatelską, pozwalając na zrozumienie i rozwiązanie wielu problemów społecznych, ustrojowych, gospodarczych.

Burmistrz Strzelec Krajeńskich Wiesław Sawicki złożył pod tablicą bukiet kwiatów i przekazał na ręce Rodziny uhonorowanego pismo zawierające m.in. następujące stwierdzenia:

Odsłonięcie tablicy memoratywnej upamiętniającej wybitnego mieszkańca naszego regionu i Ziemi Lubuskiej jest wydarzeniem, które w sposób trwały i widoczny – nie tylko w naszym sercu – pozwoli zachować pamięć o Stanisławie Talarczyku. Wierzę głęboko, że już niedługo będziemy mogli cieszyć się także trzymając w dłoniach tak oczekiwane dzieło dotyczące historii obszaru Dolnej Noteci, której śp. Stanisław Talarczyk poświęcił wiele lat życia¹.

Przysłane 17 maja 2014 r. pismo gratulacyjne dyrektora Muzeum Ziemi Lubuskiej w Zielonej Górze dr. Andrzeja Toczewskiego zawiera następującą opinię:

Dr Stanisław Talarczyk należy do grona wybitnych kreatorów powojennej historii naszego regionu. Ma On trwały zapis dokonań w naszych dziejach i sercach wielu wychowanków. Jest On kamieniem, na którym budujemy naszą współczesną tożsamość².

Wcześniej członkowie i sympatycy NTK oraz Biblioteki Miasta i Gminy w Drezdenku napisali 23 01 2003 r. m.in.: Doskonały fotograf wydarzeń, społecznik, badacz regionu, stał się sam historią Drezdenka. Odszedł, ale pozostał po nim wielki dorobek (…)³, a prezes drezdeneckiego Stowarzyszenia Twórców Kultury „Styk” Danuta Białas dodała 27 I 2003 r. m.in.: „… By pamięć o nim nie zaginęła wraz z mijającym czasem…”⁴.

To życzenie społeczeństwa obywatelskiego miasta Drezdenka spełniło się 6 VI 2014 r.

Mariusz Najmowicz. Autor projektu tablicy: Konstantin Dudulec (Wiedeń). Autor płaskorzeźby: pracownia Now-Art Jacek i Alina Nowakowie (Poznań), wykonawstwo: pracownia Brązy artystyczne Marek Schneider (Poznań).

Przypisy:

¹ Archiwum Rodzinne dr. Andrzeja Talarczyka.
² Tamże.
³ Księga Kondolencyjna. Archiwum…, tamże.
⁴ Tamże.